Онкологиялық орталықтың тарихы
Ақмола облыстық онкологиялық қызметі 1952 жылы құрылды және дәрігер Семен Исакович Апфель қабылдаған 1-ші қалалық емхананың жертөлесінде орналасқан онкологиялық кабинет болды, оған мейіргер Вельчик көмектесті. Сол кезде есепте 480 адам тұрды. Бастапқыда қызмет емдеу - алдын алу мекемесінің бөлімшесінде 5 төсекке орналастырылды (5 бөлме болды: 3 бөлме - палата, 2 бөлме - операциялық бөлме). Бір жылдан кейін 4 дәрігерлік лауазымы бар 15 төсектік стационар ашылды, ол Октябрьская көшесі 78-де орналасты. Кейіннен диспансер Пушкин мен Жангелдин көшелерінің бұрышындағы кірпіш ғимаратқа көшті, оны қала тұрғындары «Қызыл аурухана» деп атады. 1959 жылдан бастап емдеу көмегі көлемінің кеңеюіне байланысты стационардың қуаттылығы 40 төсекке дейін жеткізілді. Жеті ауданда емханалық қызмет көрсетілді. 1963 жылдан бастап қызмет рентген диагностикалық жабдықтармен жабдықтала бастады: рентген диагностикалық кабинеті ашылды, «РУМ-5», «РУМ-7», «РУМ-11» аппараттары орнатылды. 1967 жылы цитологиялық зертхана ұйымдастырылды.
1970 жылдан бастап стационар 75 төсекке дейін ұлғайтылды (хирургиялық 50 төсек, гинекологиялық 25 төсек) және осы жылы 2 дәрігер ғылыми жұмыспен айналыса бастады. 1978 жылы алыс аудандардан келушілер үшін 15 төсектік пансионат ашылды. 1982 жылы диспансердің қуаты 100 төсекке дейін жеткізілді (60-хирургиялық, 40 гинекологиялық ) сол кезде облыс бойынша 16 онкологиялық кабинет жұмыс істеді. 1985 жылдан бастап диспансер Махтұмықұлы көшесі бойында нөмірі үшінші бесқабатты ғимаратты алып жатты, 1991 жылы емханада балалар хирургы кабинеті, күндізгі стационар ашылды, онда науқастар негізінен химиотерапиялық ем алды.
1995 жылы типтік радиологиялық корпус қосылды. Науқастарды «Агат-Р», «Агат-С», «Агат-ВУ», «РУМ-17» гамма терапиялық аппараттарында емдей бастады. 1999 жылғы мамыр айында Ақмола облыстық онкологиялық диспансері Көкшетауға ауыстырылды, диспансер 80 төсектік қалалық мәртебеге ие болды. АООД базасында қалалық онкологиялық диспансер, «Онкологиялық диспансер» ММ құрылды. «Астана қаласының онкология диспансері» МКҚК-ны қайта ұйымдастыру туралы Астана қаласы әкімінің 2000 жылғы 28 желтоқсандағы №3-1597 шешімі негізінде, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» 2001 жылғы 23 қаңтардағы заңына сәйкес құрылды.
1999 жылдан бастап 100 төсек-орындық қалалық онкодиспансер 600200,0 адамнан тұратын халыққа қызмет көрсетті. 2004 жылы 25 төсектік химиотерапия бөлімшесін ашумен төсек қоры 100 төсекке дейін жеткізілді. Диспансерде 4
мамандандырылған бөлімше орналастырылды: оның ішінде 75 онкологиялық төсек, 25 радиологиялық болды. Сондай-ақ диспансерде бір ауысымда 100 келушіге арналған кеңес беру-диагностикалық емхана жұмыс істеді, онда 8 бейін бойынша мамандар қабылдау жүргізді. 2007 жылғы желтоқсаннан бастап онкологиялық қызмет онкодиспансер мен 7 аумақтық емханадағы онкокабинеттермен ұсынылған.
Диагностикалық бөлімдер: клиникалық-диагностикалық зертхана, орталықтандырылған цитологиялық зертхана, рентгенологиялық бөлім, ұйымдастыру-әдістемелік кабинет, онкология және радиология кафедрасы, ФУВ кафедрасы, анестезиология және реаниматология кафедрасы, сәулелік диагностика кафедрасы, медициналық колледж болды.
Қалалық онкологиялық диспансерде 54 дәрігер жұмыс істеді, оның ішінде 2 медицина ғылымдарының кандидаты, 8 дәрігер жоғары санатты, 11 дәрігер бірінші санатты, 10 екінші санатты, 5 дәрігер үшінші санатты. Мейіргерлер арасында жоғары санатты 10 қызметкер, бірінші санатты 10 қызметкер, екінші санатты - 17 қызметкер болды.
Диспансер онкология кафедраларымен және ФУВ дәрігерлерін жетілдіру кафедрасының кафедрасымен тығыз жұмыс істеді, бұл емдеу-диагностикалық үрдістің тиімділігі мен сапасын арттырады.
Астана қаласы бойынша онкологиялық қызметтің қазіргі жағдайы
7 онжылдық ішінде онкологиялық қызмет Астана қаласының тұрғындарына жоғары білікті, мамандандырылған көмек көрсету жүйесіне өсті және қатерлі ісіктердің алдын алу, ерте диагностикалау және емдеу бойынша жұмысты табысты жалғастыруда.
Денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамытудың 2025 жылға дейінгі келешектегі жоспарына сәйкес Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің ШЖҚ «Онкологиялық орталық» МКК қосу жолымен ШЖҚ «Қалалық жұқпалы аурулар ауруханасы» МКК қайта ұйымдастыруы, Нұр-Сұлтан қаласы әкімінің 2019 жылғы 19 шілдедегі қаулысымен Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің ШЖҚ «Көпсалалы медицина орталығы» МКК болып өзгертілді. Біріккен орталық Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің «Көпсалалы медицина орталығы» атауын алды және 475 төсекке есептелген.
Бүгінгі таңда, Көпсалалы медицина орталығының қуаттылығы 695 төсек-орынды құрайды. 2020 жылғы қаңтардан бастап COVID-19 жұқпалы емдеу төсектері, ал ең жоғары уақытта ковид науқастарын емдеуге арналған төсек саны 1290 төсекке, қызметкерлер саны 2600 адамға дейін дейін кеңейтілді.
Астана қаласы әкімінің «Астана қаласы әкімдігінің «Көпсалалы медицина орталығы» ШЖҚ МКК қайта ұйымдастыру туралы» 2022 жылғы 25 қарашадағы № 106-3545 қаулысымен Астана қаласы әкімдігінің Көпсалалы медицина орталығының ШЖҚ МКК құрамынан «Астана қаласы әкімдігінің қалалық инфекциялық орталығы» ШЖҚ МКК бөлу жолымен жаңа заңды тұлғасы құрылды.
Бұл құрылымға: ісік терапиясы және паллиативті көмек, торакальды және абдоминальды хирургия, анестезиология, реанимация және қарқынды терапия, гинекология, химиотерапия, радиологиялық бөлімнің жоғары технологиялық орталығы, инсульт орталығы, күндізгі стационар, жұқпалы аурулар бөлімі кіреді. 2012 жылғы қазан айында Қазақстанда екінші бас және мойын ісіктері хирургиясы бөлімшесі ашылды.
КМО құрамында операциялық блок, цитологиялық және клиникалық-диагностикалық зертхана, сәулелік диагностика бөлімшесі, патологиялық - анатомиялық бөлімше, эндоскопиялық бөлімше, республикадағы жалғыз химиопрепараттарды орталықтандырылған өсіру кабинеті жұмыс істейді. Орталықта жыл сайын мидың қатерсіз және қатерлі ісіктері мен тамырлы патологиясы бар 22 мыңнан астам пациент ем алады , емханада 75 мыңнан астам амбулаториялық науқасқа қызмет көрсетіледі.
Емхана онкологиялық ауруларды ерте сатысында анықтауға және науқастарды мамандандырылған емдеу жүргізу үшін уақтылы жіберуге мүмкіндік беретін заманауи медициналық аппаратурамен және жабдықтармен жабдықталған. Диспансерлік бөлімшеде маммологтар, онкохирург, онкогинеколог, онкоуролог, ЛОР-онколог, онколог-ортопед, балалар онкологы, радиолог, химиотерапевт, нейрохирург, терапевт, стоматолог және психологтар қабылдау жүргізеді. Қаланың аумақтық емханаларында 33 онкологиялық кабинет, 91 қарау кабинеті медициналық көмек көрсетеді.
КМО-да хирургиялық, сәулелік, химиотерапиялық емдеудің қазіргі заманғы түрлері жүргізіледі; өңеш, бауыр, өт жолдары, ұйқы безі, асқазан ісіктері, ішперде сыртындағы кеңістік, қуық, әйел жыныс ағзалары ісіктері кезінде радикалды операциялық араласулар енгізіледі және жетілдіріледі; көмей, сүт бездері, қосымшалар обыры кезінде ағзаны сақтайтын операциялардың барлық түрлері, түрлі аралас операциялар игеріледі; шетелдік операция процестері кезінде өңешті стенттеу жүргізіледі, ұзақ уақыт веноздық қол жеткізу үшін толық имплантацияланатын құрылғылар орнатылады.
2010 жылы омыртқаның бастапқы және метастатикалық ісіктері кезінде сүйек цементін-перкутанды вертебропластиканы қолданумен сүйек -пластикалық операциялар алғаш рет енгізілді.
Республикада алғаш рет қатерлі ісіктер кезінде (сүт безі обыры, қуықасты безі обыры, бүйрек обыры, жатыр мойны обыры кезінде) ағзаны сақтайтын аз инвазивті операциялар-емдеудің қазіргі заманғы әдістері игерілді. Астана қаласында бас және мойын ісіктері -тіл пластикасы, төменгі жақ, жұтқыншақ ісіктері кезінде микрохирургиялық реконструктивті операциялар, микрохирургиялық техниканы қолдана отырып, антеро-латеральды лоскутты, лимфостаздарда, жұмсақ тіндерде микрохирургиялық техниканы қолдана отырып, лимфа - веноздық анастомоздарды пайдалану, сондай-ақ кеуде қуысы органдарында, құрсақ қуысы мен кіші жамбас органдарында эндобейнехирургиялық операциялар эндоваскулярлық рентгенхирургия әдістері енгізілді. Өңештің өткізгіштігін қауіпсіз қалпына келтіруді қамтамасыз ететін заманауи әдістердің бірі-өздігінен ашылатын стенттерді қолданылды. Асқазан-ішек жолының қуыс ағзаларының стеноздаушы обыры кезінде, өңеш, тоқ ішек обыры және анастомоз стенозы кезінде эндоскопиялық стенттеу, өт жолдарын стенттеу қолданды. Эндоскоптың бақылауымен өңештің немесе ішектің ісік тарылу аймағына өздігінен кеңейетін стенд енгізіледі, кейіннен өңеш пен ішектің өткізгіштігі қалпына келтіріледі. Стенозды тудыратын жұмыс істемейтін қатерлі ісіктермен өңешті стенттеу-бұл тамақтың эзофагеальды өтуі мен тәуелсіз ішек тамағын қалпына келтіруге мүмкіндік беретін белсенді дамып келе жатқан тәсіл болып саналады.
Бар халықаралық тәжірибе, бізге осы әдісті Астана қ. Көпсалалы медицина орталығына енгізуді жүзеге асыруға мүмкіндік берді.
Көпсалалы медицина орталығында 2014 жылы халықаралық хаттамалар негізінде Қазақстанда алғаш рет, химиялық препараттарды орталықтандырылған сұйылту және қатерлі ісіктерді емдеу әдісі енгізілді, бұл персонал мен пациенттер үшін қауіпсіздікті арттырады.
Радиациялық онкологияның аймақтық жоғары технологиялық орталығы ашылды: 2015 жылғы шілдеде заманауи True Beam желілік үдеткішін орнату жүзеге асырылды, виртуалды симуляция жүйесімен 64 -қысқартылған компьютерлік томограф, қолда бар желілік үдеткіштерді жаңғыртуды жүргізуге байланысты бөлімшеде 3D-конформды ДЛТ, IMRT, RapidArc сияқты сәулелік терапияның заманауи әдістемелері енгізілді.
Онкология институтының әріптестерінің қатысуымен онлайн режимде консилиумдар өткізу үшін, Густав Русси, Кюри институты (Франция), Нагасаки қаласындағы онкологиялық орталықтың (Жапония) әріптестерімен және Қазақ онкология ҒЗИ және елдің, алыс және жақын шет елдердің жетекші орталықтарына телемедицина енгізілді.
Онкологиялық ауруларға қарсы күрес жөніндегі кешенді жоспар шеңберінде, 2018-2022 жылдарға арналған аурулар бойынша Қазақстан Республикасында Астана қаласы әкімдігінің «Көпсалалы медицина орталығы» ШЖҚ МКК онкологиялық ауруларға күдікті пациенттердің клиникалық-диагностикалық қызметтерге (КТ, МРТ) қолжетімділігін кеңейту, осы тармақты орындау шеңберінде 2019-2022 жылдарға жаңа жоспар бойынша орындалды. Амбулаториялық жағдайларда көмектің қолжетімділігін арттыру үшін МСАК ММ-де паллиативтік көмектің мобильді бригадалары құрылды, 2019 жылдан бастап жұмыс істейді.
Көпсалалы медицина орталығы - бүгінгі таңда қарқынды дамып келе жатқан, заманауи емдеу және диагностикалық жабдықтармен жабдықталған медициналық мекеме, онда жоғары білікті мамандар: 8 медицина ғылымдарының докторы мен профессорлар, 25 медицина ғылымдарының кандидаттары мен доценттер жұмыс істейді.
Біздің орталық Астана қаласының медицина университетінің 8 кафедрасы үшін, сондай-ақ жоғары медициналық колледж және онкология бойынша дәрігерлерді жетілдіру факультеті, Назарбаев Университеті, ҚаЗМУҮБ, онкология кафедрасы және дәрігерлерді жетілдіру факультеті, «Астана Медицина Университеті» АҚ үшін клиникалық база болып табылады.
Біз әлемдік онкологиялық қауымдастыққа жеткілікті түрде кірістік: Блохина (Мәскеу қ.) және ТМД, АҚШ, Оңтүстік Корея, Түркия, Франция, Германия, Израиль, Қытай елдерінің ұлттық онкологиялық және радиологиялық орталықтарымен тығыз ынтымақтастығымыздың арқасында әлемдік деңгейде онкологиялық көмек көрсетуді қамтамасыз етеміз. Жыл сайын біздің мамандар жақын және алыс шет елдерде онкология мәселелеріне арналған халықаралық ғылыми тәжірибелік конференцияларға тағылымдамалар мен шеберлік-кластарға қатысады, онда баяндама жасайды, қатерлі ісіктерді диагностикалау мен емдеудің өзекті мәселелерін талқылауға қатысады.
Диагностиканың заманауи әдістерін (иммуногистохимиялық, молекулярлық-генетикалық), аз инвазивті және орган сақтайтын жоғары технологиялық емдеу әдістерін практикаға енгізу төсек желісін тиімді пайдалануға, науқастардың стационарда болу мерзімдерін қысқартуға, Астана қаласының онкологиялық қызметінің көрсеткіштерін жақсартуға мүмкіндік берді.
2016-2022 жылдары шетелдік өкілдердің қатысуымен КМО базасында 36 шеберлік-класс өткізілді. Жыл сайын жатыр мойны обыры, сүт безі обыры, тері обыры, колоректалдық обыр, өкпе обыры бойынша онкүндік өткізіледі.
2011 жылдан бастап жыл сайын Көпсалалы медицина орталығында тұрақты негізде, Қазақстан Республикасының өңірлері мен Астана қаласының онколог дәрігерлері үшін шетелдік спикерлердің қатысуымен халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өткізіп келеді.
Химиялық препараттармен, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жақсарды. Қазақстан Республикасында қабылданған диагностика мен емдеу хаттамаларына, сондай-ақ ESMO, АЅСО, EORTC және NCCN клиникалық ұсынымдарына сәйкес цитостатикалық, таргеттік, гормондық терапияны, иммунотерапияны қоса алғанда, ісікке қарсы арнайы дәрілік емдеу жоғары кәсіби деңгейде жүргізіледі. Жыл сайын заманауи химио және таргеттік препараттар енгізіледі.
Паллиативтік бөлімшеде көмек аурудың терминалдық сатысындағы инкурабельді науқастарға көрсетіледі, бұл арнайы, атап айтқанда ісікке қарсы емдеу мүмкін болмаған кезде пациенттерге (және отбасы мүшелеріне) оңтайлы жайлылықты, функционалдылықты және әлеуметтік қолдауды қамтамасыз етеді. Бұл жағдайда ауырсынумен және басқа соматикалық көріністермен күресу, сондай-ақ науқастың психологиялық, әлеуметтік немесе рухани мәселелерін шешу өте маңызды. Бөлімшеде науқастарға психологиялық көмек көрсететін психологтар және әлеуметтік қызметкерлер жұмыс істейді.
Сәулелік диагностика бөлімшесінде рентгенодиагностика, УДЗ (ультрадыбыстық зерттеу), рентген маммография, компьютерлік томография, магнитті-резонансты томография, панорамалық томография және дентальді рентгенография, маммологиялық скрининг-орталық сияқты зерттеулер жүргізіледі.
Клиникалық-диагностикалық зертхана жетекші әлемдік өндірушілердің (Siemens, Roche, Karl Zeiss) инновациялық зертханалық технологияларын қолдана отырып, кең ауқымды зерттеулер жүргізеді, реанимация бөлімшесінің, инфекциялық блоктың жедел зертханасының тәулік бойы жұмысын қамтамасыз етеді. 2021 жылы зертхана сапаны сыртқы бақылаудың халықаралық бағдарламасына қатысу қорытындысы бойынша сертификат алды.
Цитологиялық зертхана Папаниколау бойынша онкоцитологияға жағындыларды зерттеуді және материалдарды жедел-зерттеуді жүргізеді, оның көмегімен клиницисттер емделушілер клиникаға түскен күні де, операция кезінде де емдеу тәсілдері мәселелерін шешеді. 2013 жылы обырды диагностикалау үшін сұйықтық цитология әдісі енгізілді.
Патоморфологиялық қызметті жарақтандыру ісіктердің рецепторлық мәртебесін анықтау үшін жедел-гистология, трепан биопсия және сүт безі обыры, колоректальды қатерлі ісік кезіндегі препараттарды иммуногистохимиялық зерттеу әдістерін тәжірибеге енгізуге мүмкіндік берді, бұл химиялық және гормондық терапияға сезімталдықты ескере отырып, мамандандырылған ем жүргізуге мүмкіндік береді.
Көпсалалы медицина орталығы базасында скринингтік орталық құрылды, ол сүт безі, жатыр мойны обырын, колоректальды обырды ерте диагностикалау бойынша нысаналы топтар арасында скринингтік бағдарламаларды іске асыру бойынша үйлестіру жұмысын жүргізеді.
Үлкен ұйымдастырушылық-әдістемелік және санитарлық-ағарту жұмыстары үнемі жүргізіледі: учаскелік терапевтерге, жалпы практика дәрігерлеріне, қала емханаларының орта медицина қызметкерлеріне арналған онкологиялық аурулардың алдын алу және ерте диагностикалау бойынша көшпелі семинарлар, онкүндік, ашық есік күндері, баспасөз конференциялары, қала ұйымдарында профилактикалық тексерулер бойынша акциялар, онкүндік сақтану мәселелеріне оқыту жүргізіледі.
Көпсалалы медицина орталығы базасында әдістемелік орталықтағы сияқты Астана қаласының перинаталдық орталықтары мен Назарбаев Университетінің UMC ана мен бала ұлттық ғылыми орталығының акушер-гинекологтары жедел техникаға оқытудан өтеді.
Көпсалалы медицина орталығы базасында әдіснамалық орталықтағы сияқты тұрақты негізде ЖПД дәрігерлеріне, учаскелік дәрігерлерге арналған 7 визуалды локализация бойынша онконастаздық мәселелері бойынша қала АМСК дәрігерлері мен мейіргерлері оқытудан өтеді, 2022 жылы барлығы - 1298 (2020 жылы- 489, 2019 жылы-135 адам) оқытылды. 2017-2022 жылдары МСАК-тың 1207 медицина қызметкері онкологиялық сақтық мәселелеріне оқытылды.
Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы өкілдерінің қатысуымен «Асқынған жағдайларды талдау жөніндегі комиссия» 2016 жылғы 24 тамыздағы № 993 - Q бұйрығы жасалды, жетекшілермен, емдеу-алдын алу жұмысы жөніндегі орынбасарлармен, онкологтармен, МСАК учаскелік терапевтерімен Көпсалалы медицина орталығының базасында асқынған жағдайларды талдау тұрақты негізде ай сайын жүргізіледі. Орталық бөлімшелерінің ғылыми қызметін үйлестіру және жаңа технологияларды енгізу мақсатында ғылым және инновациялық технологиялар бөлімі құрылды. 2021 жылғы қыркүйекте ахуалдық орталық ашылды. 2021 жылғы 1 қазаннан бастап барлық МСАК КМАЖ Даму Мед бағдарламасында онкологиялық ауруларды жедел диагностикалау және халықтың хабардарлығын арттыру үшін «Онкотест» қосымшасы енгізілді.
Менеджмент және онкологиялық қызметті ұйымдастыру саласындағы Интернет және телемедицинада:
- Астана қаласының онкологиялық орталығының жергілікті интернеті мен онкологиялық науқастардың деректер базасы құрылды;
- әлемдік стандарттарға сәйкес келетін жергілікті канцер регистр;
- халықаралық мамандардың қатысуымен консилиумдар өткізугеарналған телемедицина;
- патоморфологиялық препараттардың телеконсилиумы құрылды.
Барлық ұжымның титаникалық еңбегі қатерлі ісіктердің алдын алу және ерте диагностикалау нәтижелерін жақсартуға, қала тұрғындарын қолжетімді, уақтылы және жоғары технологиялық онкологиялық көмекпен қамтамасыз етуге бағытталған.
Бай тарихы мен даңқты дәстүрлері, қызметкерлердің жоғары ғылыми және кәсіби деңгейі, қазіргі заманғы материалдық-техникалық базасы Қазақстан Республикасының беделді медицина орталығы болып табылатын «Көпсалалы медицина орталығының» өсу міндеттерін батыл қоюға мүмкіндік береді.
Халықаралық ынтымақтастықты дамыту:
Көпсалалы медицина орталығы жыл сайын халықаралықтардың қатысумен ғылыми- тәжірибелік конференциялар ұйымдастырады және өткізеді, онда онкологиялық ауруларды диагностикалау мен емдеудің өзекті мәселелері, жақын және алыс шетелдердің белгілі клиникалары мамандарының қатысуымен шеберлік сыныптары талқыланады.
Қазіргі уақытта тығыз ынтымақтастық орнатылды: Астана қаласының әкімдігі мен Густав Русси атындағы Онкология институты (Франция), 2014 жылғы 13 ақпанда, Сеул университеті (Оңтүстік Корея), Жапонияның (Нагасаки), Үндістанның, Американың, Түркияның, Францияның, Германияның, Израильдің жетекші медициналық клиникалары, Ресей (онкология орталығы, Блохина, Санкт-Петербург қ., Новосибирск қ., Беларусь Республикасы (Минск), ТМД, Оңтүстік Корея елдерінің ұлттық онкологиялық және радиологиялық орталықтары, онкология орталықтарының арасында стратегиялық әріптестік туралы меморандум жасалды.
Густав Русси атындағы онкология институтымен (Франция) ынтымақтастық аясында 2014 жылы химия препараттарын орталықтандырылған өсіру кабинетінің ресми ашылуы өтті.
Астана қаласының Көпсалалы медицина орталығы мен Кюри институты (Париж, Франция) арасында 2021 жылғы 12 шілдеде бірлескен қызмет, ынтымақтастық, онкология саласындағы нақты бірлескен зерттеу бағдарламаларын дамыту туралы Меморандум жасалды;
Онкология орталығы жыл сайын Оңтүстік Корея, Үндістан, Жапония, Финляндия, Англия, Қытай, Америка, Франция, Германия, Австрия, Израиль, Ресей, Беларусь, Украинаның танымал клиникалары мамандарының қатысуымен онкүндіктер, семинарлар мен мастер-класстар, ғылыми-практикалық конференциялар өткізеді, жақын және алыс шетелдердің жетекші медициналық клиникаларымен тығыз жұмыс істейді.

